Metabole training

Het lichaam bezit enorme mogelijkheden, maar iedere mogelijkheid vraagt energie. Bewegen, waarnemen, herstellen, het lichaam warm houden, een ontstekingsreactie reguleren en helder blijven denken zijn fysiologische processen.

Metabole gezondheid gaat daarom niet alleen over hoeveel energie in het lichaam is opgeslagen. De belangrijkste vraag is of die energie op het juiste moment kan worden vrijgemaakt en gebruikt.

Energie bezitten is niet hetzelfde als energie beschikbaar hebben.

Een flexibel metabolisme kan zijn brandstofgebruik aanpassen aan aanbod en vraag. Na een maaltijd wordt relatief meer glucose opgenomen, gebruikt en opgeslagen. Tussen maaltijden en tijdens langere rustige inspanning wordt het vrijmaken en gebruiken van vetzuren belangrijker. Bij langere perioden zonder voedsel kan ook de productie van ketonen toenemen.

Dat schakelen gebeurt niet aan of uit. Glucose, vetzuren, aminozuren en ketonen kunnen naast elkaar bijdragen; de verhouding verandert door voeding, intensiteit, trainingsniveau, hormonen, slaap, temperatuur en de actuele toestand van het lichaam.

Metabole flexibiliteit betekent dus niet dat iemand altijd vet moet verbranden. Het betekent dat verschillende routes beschikbaar blijven en passend kunnen worden ingezet.

Het menselijk lichaam kan omgaan met wisselende omstandigheden. Eten en niet eten, bewegen en herstellen, warmte en kou en lage en hoge energievraag hoeven niet voortdurend gelijk te blijven.

In het moderne leven hebben we een groot deel van die variatie verwijderd. Voedsel is vrijwel voortdurend beschikbaar, veel werk vraagt nauwelijks beweging, temperatuur wordt geregeld en ongemak kan vaak direct worden vermeden. Tegelijk houden externe prikkels, tijdsdruk en een gebrek aan herstel het systeem voortdurend actief.

Onze mogelijkheden zijn daarmee niet verdwenen, maar een deel ervan wordt steeds minder aangesproken. Het lichaam past zich aan wat het regelmatig ontmoet. Wat nooit gevraagd wordt, blijft uiteindelijk minder beschikbaar.

Wanneer de toevoer van glucose afneemt en het lichaam onvoldoende gewend is opgeslagen energie aan te spreken, kan de overgang worden ervaren als honger, kou, trillen, concentratieverlies, prikkelbaarheid of een plotselinge behoefte aan eten.

Dat betekent niet automatisch dat de energievoorraad leeg is. Het kan ook betekenen dat de overgang naar een andere verhouding van brandstoffen niet soepel verloopt. Het systeem kiest dan de snelste oplossing: nieuwe energie innemen. Daardoor wordt de noodzaak om te schakelen opnieuw uitgesteld.

Niet ieder van deze verschijnselen heeft dezelfde oorzaak. Aanhoudende of ernstige klachten vragen om onderzoek en niet om steeds harder vasten of trainen.

Na een maaltijd stijgt de beschikbaarheid van voedingsstoffen. Insuline ondersteunt onder andere de opname en opslag van glucose. Wanneer de aanvoer afneemt, veranderen de hormonale verhoudingen en worden leverglycogeen, vetzuren en — afhankelijk van duur en omstandigheden — ketonen belangrijker.

Bij inspanning bepalen intensiteit en duur mede welke brandstoffen worden gebruikt. Hogere intensiteiten vragen relatief meer snelle koolhydraatbeschikbaarheid; bij langere inspanning op lagere intensiteit kan vetoxidatie een groter aandeel leveren. Training beïnvloedt onder meer mitochondriële capaciteit, doorbloeding, opslag en transport van brandstoffen en de snelheid waarmee het lichaam op een veranderende vraag reageert.

Metabole flexibiliteit ontstaat niet uit één orgaan of één brandstof. Lever, spieren, vetweefsel, zenuwstelsel, hormonen en mitochondriën stemmen hun activiteit voortdurend op elkaar af.

Metabolisme is meer dan verbranding. Energie is nodig voor transport door celmembranen, zenuwgeleiding, spieractiviteit én spierontspanning, temperatuurregulatie, immuunactiviteit en de opbouw, afbraak en het herstel van weefsel.

Ook verwerken en terugkeren vragen energie. Een lichaam met weinig metabole ruimte kan minder goed reageren op belasting, maar ook minder goed herstellen wanneer de belasting voorbij is.

Draagkracht bepaalt hoeveel belasting verwerkt kan worden. Metabole flexibiliteit helpt de energie beschikbaar maken die daarvoor nodig is.

Metabole training betekent niet zo lang mogelijk zonder voedsel doorgaan of iedere training nuchter uitvoeren. Een prikkel is alleen ontwikkelend wanneer het lichaam haar kan verwerken en er voldoende herstel op volgt.

Binnen Enerchi onderzoeken we geleidelijke variatie in de tijd tussen maaltijden, rustige beweging vóór het eten, langere inspanning op lage intensiteit, kortere momenten van hogere intensiteit, temperatuur, voedselkeuze en timing en de verhouding tussen belasting en herstel.

De grens wordt niet bepaald door wilskracht, maar door actuele draagkracht. Kou, slapte, verstoorde slaap, verlies van herstelvermogen of langdurige uitputting zijn geen bewijs dat de training werkt. Ze kunnen aangeven dat de prikkel groter was dan het systeem kon verwerken.

Metabole flexibiliteit is niet hetzelfde als koolhydraten vermijden. Glucose is een waardevolle energiebron, zeker bij intensieve inspanning. Vetverbranding is evenmin automatisch superieur.

Het doel is geen permanent ketogene toestand, maar vrijheid: glucose kunnen gebruiken wanneer snelheid wordt gevraagd, vetten kunnen inzetten wanneer de belasting lang duurt, opgeslagen energie kunnen aanspreken wanneer er niet wordt gegeten en na inspanning opnieuw kunnen aanvullen en herstellen.

Voeding is daarbij persoonlijk en contextafhankelijk. Wat voor de één een passende trainingsprikkel is, kan voor een ander te groot zijn door ziekte, medicatie, ondergewicht, zwangerschap, eerdere eetproblematiek of een beperkte herstelcapaciteit.

Een flexibel systeem kan zowel opslaan als vrijmaken, inspannen als herstellen en eten als een periode zonder eten verdragen. Het reageert op veranderende omstandigheden zonder onmiddellijk zijn samenhang te verliezen.

Metabole training is geen poging een geromantiseerd verleden na te bootsen. We hoeven schaarste, kou of uitputting niet kunstmatig te verheerlijken. Het gaat erom voldoende natuurlijke afwisseling terug te brengen om mogelijkheden te onderhouden die in een voortdurend gelijkgemaakte omgeving nauwelijks meer worden aangesproken.

Kungfu ontwikkelt het vermogen om krachten te ontvangen en door het lichaam te leiden. Chikung ontwikkelt waarneming, regulatie en doorstroming. Metabole training ontwikkelt de fysiologische capaciteit om daarvoor energie beschikbaar te houden.

Zonder draagkracht wordt belasting compensatie. Zonder doorstroming kan beschikbare energie niet vrij worden ingezet. Zonder energie kunnen draagkracht, aanpassing en herstel niet plaatsvinden.